ISO 26000:2010 – Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Κοινωνική Ευθύνη

Το ISO 26000:2010 παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες για την Κοινωνική Ευθύνη των οργανισμών και έχει ως στόχο να βοηθήσει επιχειρήσεις και οργανισμούς να ενσωματώνουν υπεύθυνες κοινωνικές, περιβαλλοντικές και επιχειρηματικές πρακτικές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν και λαμβάνουν αποφάσεις.

Η έκδοση ISO 26000:2010 παραμένει σήμερα η ισχύουσα. Το πρότυπο επανεξετάστηκε και επιβεβαιώθηκε εκ νέου από την ISO το 2025.

Σημαντικό: το ISO 26000 δεν είναι πρότυπο Συστήματος Διαχείρισης και δεν είναι πρότυπο πιστοποίησης. Δεν περιλαμβάνει απαιτήσεις βάσει των οποίων μπορεί μία επιχείρηση να πιστοποιηθεί. Παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες για το πώς ένας οργανισμός μπορεί να λειτουργεί με κοινωνικά υπεύθυνο τρόπο. Η ίδια η ISO διευκρινίζει ότι οποιοσδήποτε ισχυρισμός περί «πιστοποίησης ISO 26000» δεν ανταποκρίνεται στον σκοπό του προτύπου.

Η επιχείρηση καταρχήν καλείται να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι αποφάσεις και οι δραστηριότητές της επηρεάζουν:

τους εργαζομένους,
τους πελάτες,
τους προμηθευτές και συνεργάτες,
την τοπική κοινωνία,
το περιβάλλον,
τις δημόσιες αρχές,
και γενικότερα τα ενδιαφερόμενα μέρη με τα οποία αλληλεπιδρά.

Στη συνέχεια αναγνωρίζονται τα σημαντικότερα θέματα Κοινωνικής Ευθύνης που σχετίζονται πραγματικά με τη δραστηριότητα του οργανισμού και εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο αυτά μπορούν να ενσωματωθούν στις πολιτικές, στις αποφάσεις και στις καθημερινές επιχειρηματικές πρακτικές.

Το ISO 26000 βασίζεται σε βασικές αρχές Κοινωνικής Ευθύνης, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται:

Λογοδοσία, δηλαδή ανάληψη ευθύνης για τις επιπτώσεις των αποφάσεων και των δραστηριοτήτων του οργανισμού.
Διαφάνεια στον τρόπο λήψης αποφάσεων και λειτουργίας.
Ηθική συμπεριφορά.
Σεβασμός των συμφερόντων των ενδιαφερόμενων μερών.
Σεβασμός της αρχής του κράτους δικαίου.
Σεβασμός των διεθνών κανόνων συμπεριφοράς.
Σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναγνώριση των ενδιαφερόμενων μερών (stakeholders). Η επιχείρηση καλείται να προσδιορίσει ποιοι επηρεάζονται από τις δραστηριότητές της, ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες και προσδοκίες τους και με ποιον τρόπο μπορούν να λαμβάνονται υπόψη κατά τη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων.

Το ISO 26000 οργανώνει την Κοινωνική Ευθύνη γύρω από επτά βασικά θέματα.

Οργανωσιακή Διακυβέρνηση

Η επιχείρηση εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις, κατανέμονται οι αρμοδιότητες και εφαρμόζονται αρχές διαφάνειας, υπευθυνότητας και ηθικής συμπεριφοράς.

Η διοίκηση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς η Κοινωνική Ευθύνη πρέπει να ενσωματώνεται στις πραγματικές επιχειρηματικές αποφάσεις και όχι να περιορίζεται σε μεμονωμένες δράσεις εταιρικής προβολής.

Ανθρώπινα Δικαιώματα

Εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός αναγνωρίζει, προστατεύει και σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα στις δραστηριότητές του και στις επιχειρηματικές του σχέσεις.

Ανάλογα με τη δραστηριότητα του οργανισμού, μπορεί να εξετάζονται θέματα όπως:

ίση μεταχείριση,
διακρίσεις,
ευάλωτες ομάδες,
εργασιακά δικαιώματα,
πρακτικές προμηθευτών και συνεργατών,
προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Εργασιακές Πρακτικές

Η επιχείρηση εξετάζει τις πρακτικές που σχετίζονται με το προσωπικό της και τις συνθήκες εργασίας.

Στο πλαίσιο αυτό μπορούν να εξετάζονται:

όροι και συνθήκες εργασίας,
εργασιακές σχέσεις,
κοινωνική προστασία,
Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία,
εκπαίδευση και ανάπτυξη εργαζομένων,
ίσες ευκαιρίες,
συμμετοχή και επικοινωνία με το προσωπικό.

Περιβάλλον

Η επιχείρηση εξετάζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων της και τις δυνατότητες περιορισμού τους.

Μπορούν να εξετάζονται θέματα όπως:

κατανάλωση ενέργειας,
χρήση φυσικών πόρων,
παραγωγή αποβλήτων,
εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου,
πρόληψη ρύπανσης,
προστασία οικοσυστημάτων και βιοποικιλότητας,
υπεύθυνη χρήση πρώτων υλών.

Δίκαιες Πρακτικές Λειτουργίας

Το συγκεκριμένο θέμα αφορά τον τρόπο με τον οποίο η επιχείρηση συμπεριφέρεται στις σχέσεις της με άλλους οργανισμούς, συνεργάτες, δημόσιες αρχές και την αγορά γενικότερα.

Εξετάζονται, μεταξύ άλλων:

καταπολέμηση της διαφθοράς και της δωροδοκίας,
υπεύθυνη πολιτική συμπεριφορά,
θεμιτός ανταγωνισμός,
υπεύθυνες πρακτικές στις σχέσεις με προμηθευτές και συνεργάτες,
σεβασμός των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας.

Θέματα Καταναλωτών

Η επιχείρηση εξετάζει τις υποχρεώσεις και τις πρακτικές της απέναντι στους καταναλωτές και στους χρήστες των προϊόντων ή υπηρεσιών της.

Μπορούν να εξετάζονται:

σωστή και διαφανής πληροφόρηση,
δίκαιες πρακτικές marketing,
προστασία υγείας και ασφάλειας των καταναλωτών,
εξυπηρέτηση πελατών,
διαχείριση παραπόνων,
προστασία προσωπικών δεδομένων,
πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες όπου αυτό είναι σχετικό.

Συμμετοχή στην Κοινότητα και Τοπική Ανάπτυξη

Ο οργανισμός εξετάζει τη σχέση του με τις τοπικές κοινωνίες στις οποίες δραστηριοποιείται και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να συμβάλλει θετικά στην ανάπτυξή τους.

Οι ενέργειες μπορούν να αφορούν:

δημιουργία και διατήρηση θέσεων εργασίας,
εκπαίδευση και ανάπτυξη δεξιοτήτων,
συνεργασία με τοπικούς φορείς,
υποστήριξη κοινωνικών δράσεων,
ενίσχυση τοπικών προμηθευτών,
κοινωνικές επενδύσεις,
ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας.

Με βάση τα παραπάνω, η επιχείρηση καλείται να εντοπίσει ποια θέματα είναι ουσιαστικά για τη δική της δραστηριότητα. Δεν έχουν όλα τα θέματα την ίδια βαρύτητα σε κάθε οργανισμό.

Για παράδειγμα, μία βιομηχανική επιχείρηση μπορεί να δίνει ιδιαίτερη σημασία στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, στην Υγεία και Ασφάλεια και στις πρακτικές της εφοδιαστικής αλυσίδας, ενώ μία εταιρεία παροχής υπηρεσιών μπορεί να επικεντρώνεται περισσότερο στα εργασιακά θέματα, στην προστασία προσωπικών δεδομένων, στην επιχειρηματική δεοντολογία και στην ικανοποίηση των πελατών.

Με τη συνεργασία της Διοίκησης μπορεί στη συνέχεια να καταρτιστεί ένα σχέδιο δράσης Κοινωνικής Ευθύνης, στο οποίο προσδιορίζονται συγκεκριμένες ενέργειες, υπεύθυνοι, στόχοι και δείκτες παρακολούθησης.

Οι στόχοι αυτοί μπορούν να αφορούν, ανάλογα με την επιχείρηση:

Μείωση περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Βελτίωση συνθηκών εργασίας.
Αύξηση της εκπαίδευσης του προσωπικού.
Ενίσχυση ίσων ευκαιριών.
Μείωση περιστατικών διακρίσεων ή παρενόχλησης.
Βελτίωση της διαφάνειας στις επιχειρηματικές πρακτικές.
Ενίσχυση υπεύθυνων προμηθειών.
Βελτίωση της διαχείρισης παραπόνων.
Συνεργασία με την τοπική κοινωνία.
Ενίσχυση δράσεων προστασίας του περιβάλλοντος.
Καταπολέμηση πρακτικών διαφθοράς και δωροδοκίας.

Η επιχείρηση στη συνέχεια παρακολουθεί την υλοποίηση των ενεργειών, αξιολογεί τα αποτελέσματα και μπορεί να προσαρμόζει τις πολιτικές και τις πρακτικές της όπου αυτό απαιτείται.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ενσωμάτωση της Κοινωνικής Ευθύνης στην καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης. Το ISO 26000 δεν αντιμετωπίζει την κοινωνική ευθύνη ως μία μεμονωμένη φιλανθρωπική δραστηριότητα ή ως μία απλή ενέργεια επικοινωνίας.

Αντίθετα, η υπεύθυνη συμπεριφορά πρέπει να συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διοικείται, διαχειρίζεται το προσωπικό του, συνεργάζεται με προμηθευτές, εξυπηρετεί τους πελάτες, επηρεάζει το περιβάλλον και αλληλεπιδρά με την κοινωνία.

Με την εφαρμογή των κατευθυντήριων οδηγιών του ISO 26000:2010, ένας οργανισμός μπορεί να επιτύχει:

Συστηματικότερη αναγνώριση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων της λειτουργίας του.
Καλύτερη κατανόηση των αναγκών και προσδοκιών των ενδιαφερόμενων μερών.
Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας.
Βελτίωση εργασιακών πρακτικών και σχέσεων με το προσωπικό.
Ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Καλύτερη διαχείριση περιβαλλοντικών θεμάτων.
Υπεύθυνες πρακτικές στις σχέσεις με πελάτες, προμηθευτές και συνεργάτες.
Ενίσχυση της επιχειρηματικής ηθικής και της καταπολέμησης της διαφθοράς.
Καλύτερη σχέση με την τοπική κοινωνία.
Ενίσχυση της εμπιστοσύνης εργαζομένων, πελατών, συνεργατών και άλλων ενδιαφερόμενων μερών.
Καλύτερη τεκμηρίωση των δράσεων Κοινωνικής Ευθύνης της επιχείρησης.
Υποστήριξη της ευρύτερης στρατηγικής βιωσιμότητας και ESG της επιχείρησης.
Ενίσχυση της εταιρικής εικόνας και της αξιοπιστίας του οργανισμού.
Συμβολή στη βιώσιμη ανάπτυξη.

Το ISO 26000:2010 μπορεί να εφαρμοστεί από επιχειρήσεις και οργανισμούς κάθε μεγέθους, ιδιωτικούς ή δημόσιους, κερδοσκοπικούς ή μη κερδοσκοπικούς και ανεξάρτητα από τη χώρα στην οποία δραστηριοποιούνται. Η ίδια η ISO το έχει σχεδιάσει ως οδηγό για όλους τους τύπους οργανισμών, ανεξάρτητα από μέγεθος και τοποθεσία.