ISO 45001:2018 – Υγεία & Ασφάλεια στην Εργασία

Το πρότυπο ISO 45001:2018 καθορίζει τις απαιτήσεις για την ανάπτυξη, εφαρμογή, διατήρηση και συνεχή βελτίωση ενός Συστήματος Διαχείρισης Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία.

Στόχος του είναι να βοηθήσει έναν οργανισμό να δημιουργεί ασφαλείς και υγιείς συνθήκες εργασίας, να προλαμβάνει τραυματισμούς και προβλήματα υγείας που σχετίζονται με την εργασία και να βελτιώνει συστηματικά την επίδοσή του σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας. Η έκδοση ISO 45001:2018 παραμένει σήμερα η ισχύουσα· έχει ήδη ξεκινήσει η ανάπτυξη της 2ης έκδοσης, αλλά δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.

Η επιχείρηση καταρχήν καλείται να κατανοήσει το περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί και να αναγνωρίσει τα ενδιαφερόμενα μέρη που μπορούν να επηρεάζουν ή να επηρεάζονται από την επίδοσή της σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία.

Στη συνέχεια αναγνωρίζονται οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τις δραστηριότητες, τις εγκαταστάσεις, τον εξοπλισμό, τις θέσεις εργασίας και τις συνθήκες υπό τις οποίες εκτελούνται οι εργασίες.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην αναγνώριση των πηγών κινδύνου, στην αξιολόγηση των κινδύνων για την Υγεία και την Ασφάλεια και στον καθορισμό κατάλληλων μέτρων για την εξάλειψη των κινδύνων ή, όπου αυτό δεν είναι εφικτό, για τη μείωσή τους σε αποδεκτό επίπεδο.

Η επιχείρηση καλείται να εξετάζει, ανάλογα με τη δραστηριότητά της, θέματα όπως:

Κίνδυνοι από μηχανήματα και εξοπλισμό.
Εργασίες σε ύψος.
Ηλεκτρικοί κίνδυνοι.
Χημικοί και βιολογικοί παράγοντες.
Θόρυβος, δονήσεις και άλλοι φυσικοί παράγοντες.
Χειρωνακτική διακίνηση φορτίων.
Εργονομικοί κίνδυνοι.
Κίνδυνοι από μετακινήσεις και οχήματα.
Εργασίες εργολάβων και εξωτερικών συνεργατών.
Πυρκαγιά και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων.
Αλλαγές στις εγκαταστάσεις, στις διαδικασίες, στον εξοπλισμό ή στον τρόπο εκτέλεσης των εργασιών.

Με τη συνεργασία της Διοίκησης και των εργαζομένων προσδιορίζονται οι κατάλληλες διαδικασίες και τα μέτρα που απαιτούνται για τον αποτελεσματικό έλεγχο των κινδύνων.

Βασικό στοιχείο του ISO 45001:2018 είναι η εφαρμογή της ιεράρχησης των μέτρων ελέγχου. Η επιχείρηση καλείται πρώτα να εξετάσει αν ένας κίνδυνος μπορεί να εξαλειφθεί και, στη συνέχεια, να εξετάσει λύσεις όπως αντικατάσταση, τεχνικά μέτρα, οργανωτικά μέτρα και, όπου απαιτείται, χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας.

Παράλληλα, η επιχείρηση οφείλει να προσδιορίζει και να παρακολουθεί τις νομικές και άλλες απαιτήσεις που σχετίζονται με την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία και να οργανώνει τις διαδικασίες της έτσι ώστε να μπορεί να αξιολογεί συστηματικά τον βαθμό συμμόρφωσής της.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται επίσης στην προετοιμασία και αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, ώστε η επιχείρηση να γνωρίζει εκ των προτέρων πώς θα αντιδράσει σε περιστατικά που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία και την ασφάλεια εργαζομένων και τρίτων.

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του ISO 45001 είναι η διαβούλευση και συμμετοχή των εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως αποδέκτες οδηγιών, αλλά συμμετέχουν ενεργά στην αναγνώριση κινδύνων, στην αξιολόγηση των συνθηκών εργασίας και στη βελτίωση των μέτρων Υγείας και Ασφάλειας.

Η επιχείρηση καλείται επίσης να οργανώσει κατάλληλα την ενημέρωση, την εκπαίδευση και την ευαισθητοποίηση του προσωπικού, ώστε κάθε εργαζόμενος να γνωρίζει τους κινδύνους που σχετίζονται με την εργασία του και τα μέτρα που πρέπει να εφαρμόζει.

Σε περίπτωση ατυχήματος, συμβάντος ή άλλης απόκλισης, η επιχείρηση δεν περιορίζεται απλώς στην αντιμετώπιση του περιστατικού. Καλείται να διερευνήσει τα αίτια, να αξιολογήσει εάν απαιτούνται πρόσθετα μέτρα και να προχωρήσει στις κατάλληλες διορθωτικές ενέργειες ώστε να μειωθεί η πιθανότητα επανάληψης.

Με τη συνεργασία της Διοίκησης καθορίζονται επίσης συγκεκριμένοι και μετρήσιμοι στόχοι Υγείας και Ασφάλειας, οι οποίοι μπορούν να αφορούν, για παράδειγμα:

Μείωση ατυχημάτων και συμβάντων.
Μείωση επικίνδυνων καταστάσεων.
Βελτίωση της εκπαίδευσης του προσωπικού.
Αύξηση των επιθεωρήσεων στους χώρους εργασίας.
Βελτίωση της χρήσης Μέσων Ατομικής Προστασίας.
Καλύτερη διαχείριση εργολάβων και εξωτερικών συνεργατών.
Βελτίωση της ετοιμότητας για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Η επιχείρηση στη συνέχεια παρακολουθεί την επίτευξη των στόχων αυτών, αξιολογεί την αποτελεσματικότητα των μέτρων που εφαρμόζει και προχωρά σε διορθωτικές και βελτιωτικές ενέργειες όπου αυτό απαιτείται.

Με την εφαρμογή του ISO 45001:2018, ένας οργανισμός μπορεί να επιτύχει:

Συστηματικότερη αναγνώριση και διαχείριση των κινδύνων Υγείας και Ασφάλειας.
Μείωση της πιθανότητας εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών.
Καλύτερη οργάνωση των μέτρων πρόληψης και προστασίας.
Βελτίωση της συμμετοχής και της ευαισθητοποίησης των εργαζομένων.
Συστηματικότερη παρακολούθηση των σχετικών νομικών και κανονιστικών απαιτήσεων.
Καλύτερη διαχείριση εργολάβων και εξωτερικών συνεργατών.
Αποτελεσματικότερη προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Καλύτερη διερεύνηση ατυχημάτων και συμβάντων.
Μείωση των διακοπών λειτουργίας που μπορούν να προκύψουν από σοβαρά περιστατικά.
Βελτίωση της συνολικής επίδοσης της επιχείρησης σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας.
Ενίσχυση της εμπιστοσύνης εργαζομένων, πελατών, συνεργατών και άλλων ενδιαφερόμενων μερών.
Βελτίωση της εταιρικής εικόνας και της αξιοπιστίας της επιχείρησης.
Δυνατότητα συμμετοχής σε δημόσιους και ιδιωτικούς διαγωνισμούς όπου ζητείται πιστοποιημένο Σύστημα Διαχείρισης Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία.

Το ISO 45001:2018 μπορεί να εφαρμοστεί σε κάθε οργανισμό, ανεξάρτητα από το μέγεθος, τον κλάδο ή το αντικείμενο δραστηριότητάς του. Η εφαρμογή του προσαρμόζεται κάθε φορά στις πραγματικές δραστηριότητες, στις συνθήκες εργασίας, στους κινδύνους και στο επίπεδο πολυπλοκότητας της επιχείρησης.